Begrijpen ambtenaren en burgers elkaar?
Ambtenaren begrijpen burgers niet, en andersom
Ambtenaren en burgers leven in verschillende werelden. Ambtenaren hebben een positief beeld van zichzelf en menen dat burgers dat ook van hen hebben. Dat is echter niet het geval. Het publiek vindt ambtenaren juist niet daadkrachtig en doortastend. Daardoor denken ambtenaren en burgers ook tegengesteld over de manier waarop de overheid zou moeten bezuinigen.
De ambtenarenbezuinigingen vormen de hoofdmoot van plannen die vorige week in verband met Prinsjesdag - morgen - bekend zijn gemaakt. Ambtenaren willen minder taken met evenveel mensen doen. De burger legt liever de kaasschaaf over het ambtenarenapparaat: hetzelfde doen met minder mensen of met evenveel ambtenaren die minder verdienen.
Dat zijn enkele conclusies van een onderzoek van de Volkskrant, uitgevoerd in de vorm van een representatieve steekproef onder ruim duizend ambtenaren en 'niet-ambtenaren' door onderzoeksbureau Motivaction. Dit bureau doet al jaren onderzoek naar de perceptie van ambtenaren door burgers.
Respect
De onderzoekers zien de kloof tussen beide groeien. 'Ambtenaren denken respect te hebben, maar burgers geven het niet', zegt onderzoeker Bram van der Lelij van Motivaction. 'Dat wringt omdat de burgers steeds meer van ambtenaren eisen.'
Dat er bezuinigingen noodzakelijk zijn, daarover zijn de ambtenaren en het brede publiek het eens. Op een totaal van 18 miljard euro bezuinigingen wil het kabinet de komende vier jaar 6 miljard besparen door de overheid kleiner te maken. Belangrijkste bezuinigingspost daarbinnen is de rijksoverheid. Door efficiënter te werken met minder mensen en salarissen te bevriezen, hoopt het kabinet bijna 2 miljard euro op te halen.
Ambtenaren zijn niet erg bezorgd over de toekomst van hun baan, ondanks de stevige bezuinigingen op het overheidsapparaat. Eén op de zes ligt er wel eens wakker van. Ambtenaren zijn daarmee even zorgeloos en optimistisch over het behoud van hun baan als werkenden in het bedrijfsleven, concluderen de onderzoekers.
Sceptisch
Van der Lelij: 'Dat is ook niet zo verwonderlijk. Achtereenvolgende kabinetten zeggen dat ze in het ambtenarenapparaat snijden, maar dat gebeurt niet echt. Dat maakt ambtenaren erg sceptisch over de mate waarin aangekondigde bezuinigingen hen treffen.'
Wel vinden de meeste ambtenaren de 2 miljard euro een te grote bezuiniging. Een kwart vindt het prima of adviseert de regering nog meer te korten op hun beroepsgroep. Maar, zegt de helft van de ambtenaren, dan wel nadat grondig is nagedacht over wat een overheid wel en niet moet doen. Bezuinigen is dan een kwestie van stoppen met bepaalde taken, voorzieningen of diensten.
Nee, zegt de burger, ambtenaren moeten hetzelfde blijven doen met minder mensen, aldus 45 procent. Of ze moeten maar gaan werken tegen een lager salaris, vindt 22 procent van de burgers.
De onderzoekers voeren die verschillende kijk op de beste bezuinigingswijze terug op het imago van ambtenaren. De helft van het brede publiek vindt ambtenaren 'traag'. Dus daar kan best wat op bezuinigd worden, redeneren burgers.
Nuttig
Ambtenaren hebben een ander beeld van zichzelf. 'Ik ben nuttig voor de maatschappij', zegt tweederde. Daar is maar eenderde van de bevolking het mee eens. Ambtenaren menen dat hun salaris lager ligt dan in het bedrijfsleven, terwijl burgers daar niet van overtuigd zijn. Ook oordelen ambtenaren een stuk positiever dan de burger over hun efficiënte en harde werken. En traag? Dat vindt een kwart van zichzelf. Ze noemen het zelf overigens liever 'zorgvuldig'.
Naast dat positievere zelfbeeld overschatten ambtenaren ook de waardering die zij krijgen. Tweederde van de ambtenaren denkt dat Nederlanders respect hebben voor het werk dat men doet, terwijl maar eenderde van het publiek dit beaamt.
Bron: de Volkskrant, door Robert Giebels 19.09.2011
