De bossen nemen de plaats van het stadscentrum in
'De bossen nemen de plaats van het stadscentrum in'
Meer files en drukte in de natuur
Opstoppingen op Lage Vuursche op een zonnige zondag, groepen recreanten die geld moeten betalen om de drukte op de Amerongse Berg tegen te gaan. Wie op zondagmiddag in het bos wandelt, struikelt soms over de dagjesmensen en kan met moeite een parkeerplaats krijgen. De forens die de dagelijkse files wil ontvluchten en op zondag rust zoekt in het bos, zal daar in het weekend ook vaker in de file belanden, blijkt uit onderzoek.
Samen met een aantal vrienden wandelt J. Verhoeven door de 'pannenkoekenstraat' van Lage Vuursche. Even een mooie route laten zien aan zijn wandelaars. 'Maar het is weer flink druk vandaag', zegt Verhoeven. 'Op sommige dagen staan hier letterlijk files. Dan is het niet leuk meer. Een grote stroom mensen.' Hoop op rustige zondagen in dit populaire bos heeft hij niet. 'Is het niet zo dat mensen kuddedieren blijven?'
Het wordt steeds drukker in de Nederlandse natuurgebieden, zegt onderzoeker Peter Jobsen van Motivaction. In opdracht van Staatsbosbeheer onderzocht hij welke mensen de natuur opzoeken en hoe vaak ze dat doen.
Batterij opladen
Voor het onderzoek zijn 1743 mensen in zes bezoekerscentra gevraagd. 'De voornaamste reden om er op uit te trekken is het opladen van de batterij, rust zoeken. De groep echte fanatiekelingen die bloemetjes willen bestuderen, is heel klein', zegt Jobsen.
Verschillende groepen Nederlanders zijn de natuur aan het ontdekken.
Het aantal mensen dat regelmatig het bos, strand en hei opzoekt, was veel groter dan de onderzoeker had gedacht. 'Dat is heel positief. Natuur is dus niet alleen voor diehards. Verschillende groepen Nederlanders zijn de natuur aan het ontdekken. Mensen hebben geen zin meer om alleen maar op de bank te zitten, ze willen dingen beleven', is een van de conclusies van het onderzoek volgens Jobsen. 'Ook is de natuur veel meer een ontmoetingsplek. Vroeger gingen mensen naar de binnenstad om onder elkaar te zijn, nu doen ze dat in de natuur.'
Ook boswachter Tineke Harlaar, die in het midden van het land werkt en Lage Vuursche en een deel van Austerlitz onder haar hoede heeft, merkt dat het de afgelopen zes jaar een stuk drukker is geworden in de bossen. 'Het het feit dat op zondag files deze kant op staan en het mensen op de radio wordt ontraden om naar Lage Vuursche te gaan, geeft wel aan hoe de situatie is.' Volgens de boswachter nemen daarmee ook het aantal ergernissen toe. 'Wandelaars die klagen over mountainbikers, fietsers die klagen over loslopende honden.' De boswachters proberen daarom wandelaars, nordic walkers, fietsers en ruiters hun eigen plek en routes in het bos te geven.
Meer tijd
Een andere verklaring voor de vollere bossen, heigebieden en stranden zijn de ouder wordende babyboomers. Jobsen: 'Zij lopen nu tegen de 65, gaan minder werken of stoppen helemaal met werken. Ze hebben dus veel tijd over en zoeken op die momenten de natuur op.'
Volgens de onderzoeker hechten Nederlanders tegenwoordig veel aan authenticiteit; ze verlangen naar hoe het vroeger was. 'Het heeft ook deels met spiritualiteit te maken. Mensen zijn steeds meer bezig met zingeving en de natuur is een prima plek om het hoofd leeg maken. De steden zijn druk, het is moeilijk om daar te parkeren, er is veel rommel. Het bos is dan een heel goed alternatief.
Vroeger gingen mensen naar de binnenstad om onder elkaar te zijn, nu doen ze dat in de natuur.
Daar hangt toch een heel andere sfeer dan in de stad. Bovendien is het er relatief veilig en kan je er dus goed met kleine kinderen naar toe.' De meeste natuurbezoekers zijn dan ook geen langeafstandslopers. 'Ze gaan voor een rondje van een uur, ongeveer vier kilometer, om daarna wat te drinken of een frisbee te gooien.'
Verspreiden
Hoe verspreid je de drukte over de natuurgebieden van Nederland? Het is een van de vragen waar de boswachters zich over buigen. Boswachter Harlaar: 'Je kunt meer reguleren en mensen doorverwijzen naar rustigere plekken. Ook kan je zelf nieuwe gebieden creeren, door de aanleg van nieuwe parkeerplaatsen en de bouw van horecagelegenheden. Maar bos inleveren voor parkeerruimte is niet altijd de oplossing.' Ze pleit ook voor meer groen in de buurt van de steden, bossen bouwen in plaats van nieuwe woningen. 'Het is toch belachelijk dat je in de file moet staan om te kunnen wandelen.'
Drukke plekken
Mensen zijn steeds meer bezig met zingeving en de natuur is een prima plek om het hoofd leeg maken.
De gebieden die het best bereikbaar en ontsloten zijn, zijn het drukst: ruime parkeerplaatsen, bezoekerscentra, bordjes die wandelroutes markeren en aparte paden voor wandelaars, nordic walkers, paarden en fietsers - zonder dat het ten koste gaat van dieren en planten. Ook horecagelegenheden trekken volk. Een reden waarom drukke plekken als de Schoorlse Duinen en Lage Vuursche zo populair zijn. Het valt de wandelaars E. Wetzel en J. Heiligers uit Limburg ook op. De eerste kilometers van hun wandeling was het 'heel druk', verderop in de bossen waren de gezinnen al weer omgekeerd en werd het rustiger. 'We dachten: ''het lijkt hier klein wel Valkenburg.'' Ook wandelaars A. van den Einden en A. van Iersel noemen de Lage Vuursche een 'wandelmekka'. Maar het is meer dan een kruispunt van wandelpaden bij publiekstrekker kasteel Drakensteyn. 'Het stikt hier van de pannenkoekrestaurants en je hebt hier winkeltjes open op zondag', zegt Van Iersel. 'Dan komen ze uit Rotterdam om hier een waxjas te kopen, want het is hier ook zien en gezien worden.' Onderzoeker Jobsen: 'De Oostvaardersplassen zijn lang niet zo druk, omdat daar veel minder voorzieningen zijn. Bovendien liggen ze verder van steden als Utrecht en Amsterdam.'
Naar buiten
Onderzoeker Jobsen verwacht niet dat de trend weer overwaait. 'Men zal nog veel langer uithuizig worden. Het zal nog heel lang duren voor je op het strand een kanon kan afschieten.'
Je komt altijd beter het bos uit dan dat je er in gaat.
Boswachter Harlaar deelt deze mening. 'Ik verwacht dat het nog drukker gaat worden. In deze hectische tijd heeft men steeds meer behoefte aan groen, aan buiten zijn. Een boswandeling is een goede tegenhanger van de doordeweekse activiteiten. Je komt altijd beter het bos uit dan dat je er in gaat.' De conclusie Van Jobsen is dan ook dat natuur voor iedereen aantrekkelijk is. Natuurlijk zijn er groepen die buiten zijn leuker vinden dan anderen. 'Er zijn mensen die zich richten op snelle prikkels en die een korte aandachtsboog hebben; zij zullen altijd moeilijk het bos in te krijgen zijn, tenzij je het zo voor ze aanpast dat het voor andere groepen weer minder aantrekkelijk wordt.'
Trends als nordic walking en geocaching zijn volgens hem een voortvloeisel uit de toenemende belangstelling voor de natuur - en dus niet andersom. 'Mensen willen naar buiten en kijken wat je daar kan doen. Als de drive om te willen lopen en de natuur in te gaan er niet was geweest, waren deze sporten lang niet zo populair geweest.'
Bron: 'te voet', wandelkrantvan Nederland door Linda Engels, december 2007
