Leraar baas in de klas? Mooi niet!

Is de leraar nog de baas in de klas? Een vraag met verschillende antwoorden; het ligt er immers aan wie de vraag krijgt voorgelegd. Want natuurlijk is de leraar de baas, zeiden bijna alle ondervraagde leerkrachten in een recent onderzoek van onderzoeksbureau ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen. Mooi niet, zegt een derde van de bevraagde leerlingen. En ja, dat vinden ook veel van hun ouders: leraren hebben moeite orde te houden.

Een opvallend verschil, zegt onderzoeker Frederik Smit.

Onder leraren rust een taboe op orde houden, de baas zijn in de klas, zegt Smit. "Leraren zijn open over het feit dat zij niet zijn opgeleid om met probleemleerlingen om te gaan; daarbij willen ze hulp. Maar hun vuile was hangen ze liever niet buiten."

De excessen halen echter wel het nieuws. Afgelopen weekeinde werd bekend dat een zestienjarige scholier uit Roermond acht dagen in de cel heeft gezeten omdat hij zijn docent zou hebben proberen te vergiftigen. Eerder werd, ten onrechte, een adjunct-directeur opgepakt omdat hij een leerling te hardhandig de klas zou hebben uitgezet - de stiefvader had aangifte gedaan. Niet lang daarna werd een achttienjarige vrouw opgepakt omdat zij een schooldirectrice met de dood had bedreigd omdat haar zusje de klas was uitgestuurd.

Nederland verkeert in een gezagscrisis, en die steekt dus ook de kop op in de klaslokalen, stelt Sjoerd Slagter, voorzitter van de VO-raad. "Kijk maar naar agenten, rechters, huisartsen. Hun gezag wordt niet meer als vanzelfsprekend gezien. Dat van docenten dus ook niet."

Slagter verwijst daarbij naar een studie van onderzoeksbureau Motivaction, dat spreekt over de 'grenzenloze generatie'. Dat wil zeggen: mensen kunnen moeilijk grenzen stellen, denk bijvoorbeeld aan ouders. Maar mensen accepteren ook moeilijker dat er grenzen worden gesteld, en kunnen grof reageren.

Onder docenten roept dit veel vragen op, weet Slagter: "Er is sprake van handelingsverlegenheid; ze vragen zich af hoever ze mogen gaan."

Terug naar de ouderwetse ijzeren discipline dan maar, terug naar straf en boete? Peter Teitler moet enigszins lachen. "Dat klinkt lekker. Maar het is niet dé oplossing", zegt de onderzoeker die verbonden is aan het Seminarium voor Orthopedagogiek van de Hogeschool Utrecht. Duidelijke grenzen en het consequent handhaven van die grenzen is slechts een deel van de oplossing, zegt Teitler, zelf docent aardrijkskunde op een scholengemeenschap. Hij ziet meer in 'het totaalplaatje' en schreef daar het boek Lessen in Orde over, waarvan er in twee jaar tijd meer dan vijftienduizend zijn verkocht. Volgens Teitler toont dit aan dat er in onderwijsland 'een schreeuwende behoefte' is aan meer duidelijkheid op dit vlak.

Volgens Teitler is uitsluitend aandacht schenken aan één leerling of één leraar geen blijvende oplossing. "Dan blijf je dweilen met de kraan open. Je moet kijken naar de groepsdynamiek in een klas, de prestaties van een team docenten. Maar ook naar de individuele leerling en leerkracht. En net zo belangrijk, de ouders."

Laat een van deze punten achterwege en de problemen blijven de kop opsteken, stelt Teitler. "Aandacht voor alle aspecten, dat is de sleutel. Dan is er geen probleem meer.

Bron: Dagblad van het Noorden 21.11.2011