Zes verschillende ondernemers; wie ben jij?

Wil jij heel erg rijk worden of heb je liever dat je zaak gewoon lekker loopt? In het laatste geval ben je een hoeder.
Eigen ondernemer. Dan denken we al gauw aan snelle jongens die risico's nemen en snel geld binnenhalen.
Maar de meeste zelfstandigen willen gewoon hun boterham verdienen.

Het gangbare beeld van de Nederlandse ondernemer klopt maar nauwelijks, stelt onderzoeksbureau Motivaction in het gisteren verschenen boekje Ondernemende types. Onderzoeker Pieter Paul Verheggen constateert dat een groot deel van de Nederlandse ondernemers niet is gespitst op winstmaximalisatie, niet op zoek is naar een gat in de markt en evenmin bereid is risico's te nemen. "Hoogstens de helft van de ondernemers bezit de veelgeroemde VOC-mentaliteit."
Zo staat een groep van zelfstandigen in het midden- en kleinbedrijf (mkb) niet of niet erg open voor vernieuwingen. Deze behoudende groep, ruim 40 procent, heeft geen behoefte aan uitdagingen of spanning en hecht niet bijzonder veel waarde aan innovatie en creativiteit.
Opvallend is dat met name deze groep weinig vertrouwen heeft in het herstel van de economie, zegt Verheggen. Hij vergeleek de in Ondernemende types gepresenteerde uitkomsten met de jaarlijkse 'TrendMeter-index', een graadmeter van het ondernemersklimaat. Juist de groep die het minst open staat voor vernieuwingen en het minst risico's durft te nemen, heeft lage verwachtingen voor de eigen onderneming. Met een aandeel van circa 60 procent van het bnp is het mkb een motor voor de economie. Verheggen: "De politiek verwacht dus dat het mkb een grote bijdrage zal leveren aan het economische herstel. En hoewel het ondernemersklimaat in Nederland is verbeterd, ziet zeker de helft van de zelfstandigen deze rol niet voor zichzelf weggelegd."

Ondernemers zouden altijd bereikbaar willen zijn, maar dat is helemaal niet waar

We zijn de economische crisis nog lang niet te boven. Dat merkt Verheggen ook aan de opvallend lage kapitaalbehoefte in het bedrijfsleven. Juist het mkb leent niet. En de groep die in 2010 wil lenen verwacht moeilijk aan kapitaal te kunnen komen. "Lenen is moeilijk, waardoor ondernemers zijn aangewezen op eigen vermogen. Dat belooft weinig goeds voor het herstel van de economie. Blijkbaar ontbreekt de aansluiting tussen financiële instellingen en het bedrijfsleven", zegt Verheggen.

Voor Ondernemende types hebben Motivaction en reclamebureau N=5 ondernemers uit het mkb gevraagd naar hun waarden en drijfveren. Met de resultaten konden de bureaus verschillende ondernemersstijlen onderscheiden. Dat was hoognodig, omdat zelfstandigen volgens Verheggen allemaal over een kam worden geschoren. Daardoor bereiken overheden en bedrijven slechts een klein gedeelte van de doelgroep. "Een voorbeeld: ict-aanbieders nemen aan dat ondernemers het snelste en het nieuwste willen. Dat klopt niet. Gemak staat bij een aanzienlijk deel voorop", aldus Verheggen. Of neem de manier waarop de telecomsector de zakelijke markt probeert te bereiken. "Telefoonaanbieders gaan er in reclames van uit dat ondernemers altijd en overal bereikbaar willen zijn. Maar de groep die wij 'de hoeders' noemen, zo'n vijftien procent van alle ondernemers, wil in het weekeinde het tegenovergestelde. Als bij hen op vrijdag de deur van de winkel op slot gaat dan willen ze tot maandag ook niet meer gestoord worden."

De hoeder is een van de zes ondernemerstypen die Motivaction onderscheidt op basis van hun waarden en drijfveren. In het boekje lezen we een paar typische hoeder-uitspraken: 'Ik hoef er niet heel rijk van te worden. Ik wil gewoon dat het lekker loopt.' De hoeder vindt ondernemen niet altijd even makkelijk: 'Je bent de baas, maar eigenlijk heb je het minst te vertellen. Het ene personeelslid wil minder werken, de ander is met zwangerschapsverlof en ik kan niet eens op vakantie.' Hoeders houden kortom nauwelijks van het ondernemerschap. "Het verbaast me dat 13 procent van de ondernemers in deze categorie valt", zegt Verheggen.

Veel ondernemers grijpen te laat in als hun bedrijf er slecht voor staat

Bijna net zo opvallend is dat de tegenhanger van de hoeder met 4 procent een bijna verwaarloosbaar deel uitmaakt van alle ondernemers. Vooral omdat de 'jager' de archetypische ondernemer is. "De snelle jongen, die meerdere bv's heeft, gedreven wordt door geld en status, en dag en nacht met z'n bedrijf bezig is", aldus Verheggen. "Het beeld in de media is dat alle ondernemers jagers zijn."
Maar geld en succes is voor lang niet iedereen de motor. "Ongeveer de helft van de ondernemers wil gewoon zijn boterham verdienen, en haalt zijn neus op voor de BMW van zijn succesvollere concurrent", vertelt Verheggen. "Met deze kennis in het achterhoofd kunnen we bijvoorbeeld kwakkelende ondernemingen beter begrijpen. Veel ondernemers grijpen te laat in als hun bedrijf er slecht voorstaat, simpelweg omdat ze winstmaximalisatie niet zo belangrijk vinden.

De einzelgänger (1 procent)

• Het woord zegt het al: deze ondernemer werkt het liefst alleen.
• Hij wil het werk op zijn manier doen en heeft geen behoefte aan spanning of vernieuwing.
• Zijn ondernemerschap komt voort uit de drang naar vrijheid en autonomie. Hij hoort niet graag wat hij moet doen.
• Hij is al wat ouder, conservatief en heeft zich in het verleden ruimschoots bewezen. Hij voelt dus niet de drang om de schijnwerpers op te zoeken.
• Drijfveren: onafhankelijkheid en geld. Niet heel veel geld, maar genoeg om van te leven.
• Ondernemen ziet de hij niet als uitdaging. Hij neemt zo min mogelijk risico's. En hij hoeft ook niet te groeien. Een sociaal netwerk heeft hij nauwelijks.
• Dat heeft hij niet nodig om zijn werk te doen.
• Einzelgängers runnen vooral kleinere bedrijven, bijvoorbeeld aan huis, en dan zonder personeel.

De ontplooier (34 procent)

• De ontplooier wil plezier. Ze is ondernemend, creatief en innovatief. Ze heeft passie en houdt van uitdagingen.
• Als ondernemer is ze gestart in de richting waar ze al eerder heeft gewerkt.
• Ze schakelt regelmatig professionals in. Ze laat zich graag informeren. Maar vertel haar niet wat ze moet doen, dat beslist ze zelf. 
• De mensen met wie de ontplooier werkt, kunnen rekenen op aandacht en waardering. Het succes van haar onderneming ziet ze als resultaat van de gezamenlijke inspanning.
• Netwerken doet ze graag. Niet om haar ondernemingsdoel te bereiken. Maar omdat ze er persoonlijk van kan groeien. Ze investeert sneller dan de andere typen in een personal coach, een opleiding of een cursus.
• De ontplooier is relatief hoog opgeleid en één op de drie is vrouw. 
• De helft van de ontplooiers heeft een eenmanszaak.

De expert (22 procent)

• Dit type is geen teamplayer, hij doet graag alles zelf. Hij is een perfectionist en vindt dat hij het werk het beste zelf kan.
• Discipline en gedrevenheid passen bij hem. Delegeren doet hij liever niet, want dat betekent controleverlies. 
• Hij heeft weleens onder een baas gewerkt maar dat leidde tot conflicten. 
• De expert heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel en werkt hard voor zijn zaak. Maar wel zoveel mogelijk tijdens kantooruren. Zijn privéleven is ook belangrijk. 
• Hij wil graag erkenning voor zijn expertise. Hij zorgt dat alles tot in de puntjes verzorgd is. Hij wil zo zijn klanten tevreden stellen. Zijn klanten heeft hij nodig om te overleven maar ze verzekeren hem ook van zelfvertrouwen doordat ze zijn expertise bevestigen. Als klant ben je bij hem werkelijk koning.
• Vernieuwing vindt de expert belangrijk. Hij wil up-to-date blijven om de hoogste kwaliteit te kunnen leveren.

De jager (4 procent)

• Deze ondernemer is altijd op zoek naar iets nieuws. Zodra de jager een gat in de markt ziet, springt hij erin. Hij neemt graag risico's. Dat geeft een kick.
• De jager gaat er altijd voor, hij gelooft altijd voor 100 procent in zijn eigen product.
• Hij wil zijn visie overbrengen want de wereld kan iets van hem leren.
• Maar het gaat vooral om succes. Hij wil zijn onderneming laten groeien en daar zo veel mogelijk geld mee verdienen.
• Deze ondernemer streeft naar aanzien en respect. Hij eist veel ven zichzelf en ook van zijn medewerkers. En werk en privé lopen bij hem altijd door elkaar. Hij doet veel aan netwerken.
• Hij is een multimediaman en ontleent status aan het hebben van de nieuwste gadgets. 
• Jagers zijn veelal jonge mannen. Hoogopgeleid of juist zeer laag geschoold.

De hoeder (13 procent)

• De hoeder heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel voor haar bedrijf, haar klanten en personeel. Ze is loyaal en zorgzaam.
• Externe factoren hebben ervoor gezorgd dat ze de keus heeft gemaakt om voor zichzelf te beginnen. Ze houdt van haar werk maar alles daar omheen had ze liever niet gehad.
• De verantwoordelijkheid van een eigen zaak vallen haar best zwaar. Ze is niet opzoek naar status of erkenning. Maar ze is wel trots op het bedrijf, het personeel en de klanten.
• Ze droomt erover om weer in loondienst te werken, maar haar verantwoordelijkheidsgevoel voor haar personeel en klanten weerhoudt haar daarvan.
• Risico's nemen en nieuwe dingen proberen, zijn geen optie. 
• Van alle typen is ze het minst technoprogressief. Een eigen website heeft ze niet. 
• 50 procent is vrouw, middelbaar opgeleid. Opvallend veel hoeders hebben bedrijven met 5 tot 20 medewerkers. Vaak zijn er meerdere eigenaren.

De pragmaticus (26 procent)

• Een harde werker van het type 'geen woorden maar daden'. Hij is gezegend met een dosis Hollandse nuchterheid. Eerlijkheid en kwaliteit, dat is waar het vooral om draait.
• Een gedreven ondernemer, een pragmaticus. Met liefde voor het vak, hart voor zijn klanten en oog voor het personeel. Hij voelt zich emotioneel sterk verbonden met zijn zaak. Hij droomt wel eens over een tweede bedrijf, maar het eerste van de hand doen, dat nooit.
• Status doet hem weinig tot niets. Hij handelt meer vanuit wat goed is voor de zaak en zijn klanten, dan vanuit de behoefte aan respect en aanzien. De mening van zijn medewerkers telt wel. Maar wat de rest van de wereld denkt, dat is niet belangrijk. 
• Het is geen trendsetter maar hij staat wel open voor nieuwe dingen. 
• Hij is middelbaar opgeleid, meestal tussen de 35 en 65. En werkt vaak langer door.

De hierboven beschreven portretten zijn afkomstig van Motivaction.

Ondernemersstijlen

• Onderzoeksbureau Motivaction en reclamebureau N=5 onderzochten de mentaliteit van ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (mkb).
• Op basis van de uitkomsten van diepte-interviews en meer dan 1.500 ingevulde vragenlijsten onderscheiden de bureau's zes typen ondernemers.
• De Europese Unie en dus ook de Nederlandse overheid deelt het bedrijfsleven in drie categorieën in: grootbedrijf, middenbedrijf en kleinbedrijf. Het middenbedrijf bestaat uit bedrijven met maximaal 250 medewerkers. Het kleinbedrijf heeft hooguit 50 personeelsleden. Van alle Nederlandse ondernemingen heeft 1 procent meer dan 250 werknemers.
• Het mkb is met 4,2 miljoen werknemers goed voor 58 procent van de werkgelegenheid.
• De totale omzet van het mkb bedraagt 765 miljard euro. Dat is 58 procent van de omzet van de gehele bedrijvensector.

Bron: MKB-Nederland

Bron hele artikel: NRC Handelsblad, door Reinier Kist 07.04.2010