De 'BV Ik' is in opmars

Nederlanders accepteren in toenemende mate de verminderde welvaart en de nieuwe soberheid.

Ruim een derde van de bevolking (34%) heeft ervoor gekozen uit eigen beweging een soberder leven te leiden, blijkt uit de Mentaliteitsmonitor 2013 van onderzoeksbureau Motivaction. 15 jaar geleden was dat percentage 23 en was de samenleving materialistischer ingesteld.

Bezit is minder belangrijk geworden. Het delen van een auto of andere materiële zaken wordt steeds gewoner. Kiezen en meer doen met minder is een van de voornaamste kenmerken van de tijdgeest, zo luidt een van de conclusies.

Het aantal Nederlanders dat zich instelt op de nieuwe werkelijkheid neemt gestaag toe. Een grotere eigen verantwoordelijk en een minder grote afhankelijkheid van de overheid wordt door 43% omarmd.

Andere opvallende graadmeters in het huidige mentaliteitsklimaat zijn een groeiende hang naar expressie via sociale media, het zoeken naar kicks en een fascinatie voor geweld. Dat blijkt uit het schriftelijke onderzoek dat sinds 1998 via een representatieve steekproef jaarlijks onder minimaal 1000 Nederlanders wordt uitgevoerd. Geweld op tv en in films wordt niet langer massaal verworpen. In 1998 vond 82 procent dat geweld op televisie beperkt moest worden, nu is dat nog maar 68 procent.

De tijdgeest wordt als egoïstisch en gejaagd ervaren, blijkt uit het onderzoek. Op basis daarvan brengt Motivaction de veranderende motieven en behoeften in kaart.

Zaken als betrokkenheid bij de maatschappij en de rol van tradities zijn op hun retour. In plaats daarvan zoeken mensen hun contacten in de beperkte kring van familie, vrienden, bekenden, collega's en het netwerk van gelijkgestemden. De 'BV Ik' is in opmars, stellen de onderzoekers vast.

De crisis vertaalt zich ook in een toenemende belangstelling voor dromen en fantasieën. Het spelen van games en het bekijken van 3D-films behoort tot het arsenaal om aan de werkelijkheid te ontsnappen. Ook wordt in crisistijd veel waarde gehecht aan het opdoen en delen van bijzondere ervaringen.

De zogenoemde grenzeloze generatie, geboren na 1986, heeft weinig op met begrippen als ‘de maatschappij’ en ‘de samenleving’. Dat is volgens onderzoeksdirecteur Martijn Lampert van het onderzoeksbureau Motivaction achterhaald jargon.

De mentaliteitsmonitor 2013 toont aan dat jongeren minder afhankelijk van de overheid willen zijn en liever zelf oplossingen voor problemen zoeken.

 

 

Is de sociale samenhang in gevaar?

Lampert: ,,Dat niet direct. Het wordt anders ingevuld. Het gaat nu veel meer om netwerken. Jongeren behoren voor bijna de helft tot de groep van zelfredzamen, en deze groep is in opkomst. Ze zoeken zelf wel oplossingen in eigen vriendenkring, in plaats van hulp bij overheden of instellingen.’’

    Martijn Lampert: "We leven in een belevingstijdperk. We willen zo veel mogelijk zelf dingen zien en ervaren. De tijdgeest wordt ervaren als hard, gejaagd en agressief. Door online media en goedkope vliegtickets wordt de wereld veel kleiner. Dat biedt mensen de gelegenheid om dromen na te jagen. Je kunt bereiken wat je wilt, dat verlangen is sterk ontwikkeld.’’


Wat zijn de grootste veranderingen in de tijdgeest?

Lampert: ,,We leven in een belevingstijdperk, mede mogelijk gemaakt door de technoprogressie. We willen zo veel mogelijk zelf dingen zien en ervaren. De tijdgeest wordt ervaren als hard, gejaagd en agressief. Door online media en goedkope vliegtickets wordt de wereld veel kleiner. Dat biedt mensen de gelegenheid om dromen na te jagen. Je kunt bereiken wat je wilt, dat verlangen is sterk ontwikkeld.’’


Waaruit blijkt de nieuwe soberheid, die in het onderzoek wordt gesignaleerd?

Lampert: ,,Het aantal mensen dat kiest voor een soberder leven, is opvallend groot. Dit is deels een gevolg van de economische crisis, maar ook een verandering in houding. Mensen gaan minder uit eten en selectiever met hun consumptie om. En ze sparen voor die ene bijzondere vakantie, in plaats van meerdere malen per jaar met vakantie te gaan. Kijk naar het delen van een auto. Dat was vroeger ondenkbaar. Nu vinden mensen gebruik belangrijker dan bezit.’’


Mensen worden expressiever. Wat is de oorzaak?

Lampert: ,,We leven in een prestatiemaatschappij. Daarin moet je voor jezelf opkomen. Voorheen was het: Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Tegenwoordig moet je je manifesteren. Meedoen aan talentenjachten, belevenissen plaatsen op Twitter, Facebook en Instagram. Ook de technoprogressie, de mate waarin technologie en internet ons leven binnendringt, past daarin.’’


Hoe gaat Nederland met de gevolgen van de crisis om?

Lampert: ,,Het vertrouwen in het gezag staat onder druk. Oplossingen worden steeds meer van mensen zelf verwacht, minder van politici. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de gezamenlijke inkoop van energie. Er is een hang ontstaan naar de menselijke maat, naar saamhorigheid. Mensen vertrouwen minder op de overheid en instellingen om problemen op te lossen. Een goed bijvoorbeeld is de populariteit van Buurtzorg Nederland, die wordt gerund door de thuiszorgers zelf.’’

Telegraaf.nl 19.06.2013

Facebook Twitter LinkedIn