SCP-rapport over religieus geweld

In het najaar van 2014 is er veel commotie ontstaan over de publicatie van de verkenning die Motivaction in opdracht van FORUM heeft uitgevoerd. In deze verkenning stonden de houding en opvattingen van Turks- en Marokkaans-Nederlandse jongeren van 18-35 jaar ten aanzien van de ontwikkelingen in de Arabische regio en Turkije centraal. Het verslag van deze verkenning en de beschreven uitkomsten hebben veel stof doen opwaaien en zijn voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) aanleiding geweest om het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) een vervolgonderzoek uit te laten voeren.


De uitkomsten van het SCP-onderzoek laten zien dat eind 2015 het merendeel van de Turkse en Marokkaanse Nederlanders geen begrip heeft voor personen die voor hun geloof geweld gebruiken of voor personen die vanuit Nederland voor IS gaan vechten.


Het onderzoek doet recht aan het advies dat Motivaction in 2014, naar aanleiding van zijn verkenning, aan FORUM en het ministerie van SZW heeft gegeven om allereerst aanvullend onderzoek te verrichten, alvorens de resultaten te publiceren. Wij waren deze mening toegedaan, omdat de door ons verkregen onderzoeksresultaten over met name Turkse jongeren onvoldoende te duiden waren. Publicatie van de resultaten zou ons inziens kunnen leiden tot het trekken van verregaande onterechte conclusies, met onrust tot gevolg. Dit is helaas bewaarheid gebleken, ondanks dat wij in ons rapport duidelijk hebben vermeld dat wij niet de indruk hebben dat de resultaten wezen op radicalisering onder Turkse jongeren.


In een aantal media (waaronder de Volkskrant en Het Parool) worden de twee onderzoeken met elkaar vergeleken en ziet men in de uitkomsten van het SCP-onderzoek in 2015 een bevestiging van het idee dat het Motivaction-onderzoek uit 2014 omissies zou bevatten. Deze conclusie kan niet zomaar getrokken worden omdat de resultaten van de twee onderzoeken zich moeilijk laten vergelijken.


De verkennende studie van Motivaction werd in de nazomer van 2014 uitgevoerd. Bijna een jaar voordat werd aangevangen met het onderzoek van het SCP. In de vergelijkingen die nu worden gemaakt is in geen enkel opzicht rekening gehouden met de ontwikkelingen ten aanzien van het conflict in Syrië in de periode tussen de uitvoering van de Motivaction-peiling en het SCP-onderzoek. Het tijdsbeeld daarover is in de tussenliggende periode (van ruim een jaar) sterk veranderd.
In de eerste plaats werd IS ten tijde van het onderzoek van Motivaction voornamelijk geassocieerd met de strijd tegen de dictator Assad. Het SCP-onderzoek daarentegen is uitgevoerd in een tijd dat iedere dag in de kranten en op televisie de gruwelijkheden die IS-strijders erop nahouden breeduit wereldkundig worden gemaakt. Ook in de Turkse en Arabische media, die veelvuldig door zowel Turkse en Marokkaanse jongeren worden bekeken, wordt IS inmiddels als een terroristische organisatie bestempeld en als anti-islamitisch weggezet. Daarnaast is een belangrijke kentering in de beeldvorming ten aanzien van IS dat de Turkse autoriteiten IS inmiddels tot vijand hebben uitgeroepen. Tijdens het Motivaction-onderzoek was het verjagen van de dictator Assad voor de Turkse autoriteiten belangrijker.


Dit alles zal invloed hebben gehad op de meningen en opinies van de ondervraagden, waardoor het niet legitiem is om op basis van het SCP-onderzoek de uitkomsten van de Motivaction-verkenning als onjuist te bestempelen.

 

In de tweede plaats zijn in de onderzoeken verschillende formuleringen gebruikt voor de vraagstelling. Ook hierdoor is het een op een vergelijken van de uitkomsten van beide onderzoeken niet goed mogelijk.

Maar er zijn ook duidelijke overeenkomsten in de uitkomsten van de twee onderzoeken. Zo bleek uit de verkennende studie van Motivaction al dat de Turkse Nederlanders sterk gericht zijn op het land van herkomst. Dit is onder andere terug te zien in de sterke consumptie van Turkse media en dat men de politieke ontwikkelingen in Turkije nauwlettend volgt. Het SCP-onderzoek bevestigt deze sterke gerichtheid op de eigen kring en het land van herkomst. Het is opvallend dat in de meeste media uitsluitend is gekeken naar de verschillen tussen de twee onderzoeken en er geen aandacht is geweest voor de overeenkomsten. Met name omdat deze verschillen te verwachten waren, gegeven de ontwikkelingen in de afgelopen tijd.


Ten slotte is het opvallend dat ook in het SCP-onderzoek een groep jonge Turkse en Marokkaanse Nederlanders zegt in meer of mindere mate begrip te hebben voor jongeren die vanuit Nederland voor IS gaan vechten (resp. 17% en 19% geeft aan een ‘beetje’ of ‘veel begrip’ te hebben). Daarbij geeft het SCP in haar rapport aan dat deze cijfers wel eens een onderschatting van de werkelijke sympathie voor jihad en religieus geweld kunnen aangeven: (…)“Het is goed om te beseffen, dat extreme vormen van gedrag of attitudes moeilijk (kwantitatief) zijn te onderzoeken. Personen met dergelijke opvattingen of gedragingen zijn mogelijk niet goed vertegenwoordigd in algemene surveys omdat zij vaak minder vaak bereid zijn om mee te werken aan onderzoek. Mogelijk betreffen de hier genoemde percentages dus een onderschatting van de mate waarin er instemming is (…)” Bron: SCP-rapport 2015.


Zoals al eerder is aangegeven betreurt Motivaction de commotie die is ontstaan naar aanleiding van de publicatie van zijn verkenning. Deze had voorkomen kunnen worden als eerder gehoor was gegeven aan ons advies om voorafgaand aan de publicatie een aanvullend onderzoek, zoals dat nu door het SCP is verricht, uit te laten voeren.


Voor meer informatie: Motivaction, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 020 589 83 83


Bekijk ook:

 

Datum: 23.12.2015

 

Facebook Twitter LinkedIn